Voorafgaande zorgplanning

Iedereen heeft recht op een waardig levenseinde

I. Waarom stilstaan bij voorafgaande zorgplanning?

Levensduur en sterven heeft steeds minder met natuurlijke ontwikkelingen te maken want beiden worden steeds meer beïnvloed door technieken uit de geneeskunde. Indien wij enigszins zeggenschap willen behouden over onze lijven en wat ermee gebeurt ook als we niet langer wilsbekwaam zijn, is stilstaan bij het levenseinde wellicht geen overbodige luxe. Indien we dit ook kunnen doen in dialoog met hen die ons lief zijn, kan veel toekomstig leed bespaard worden. Bij dit alles kan de voorafgaande zorgplanning dus helpen. De voorafgaande zorgplanning omvat vijf voorafgaande wilsverklaringen die hier kort overlopen worden. Verder wordt er stilgestaan bij de mogelijkheid om een vertegenwoordiger en een vertrouwenspersoon aan te stellen. Vooral voor de alleenstaanden onder ons kan dit uitermate belangrijk zijn.

II. Voorafgaande zorgplanning : Vijf voorafgaande wilsverklaringen.

Uiteraard is het niet nodig al de wilsverklaringen in te vullen. Het is een keuze die je zelf maakt uit het aanbod dat door de wetgever voorzien wordt.Omdat er verschillende versies van de wilsverklaringen in omloop zijn, kan ik ieder die ‘zijn papieren wil in orde stellen’ aanraden om bij de apotheker de brochure ‘Voorafgaande Zorgplanning, De correcte voorafgaande wilsverklaringen’, kosteloos te halen. Per wilsbeschikking is er een handige handleiding voorzien. Ook online is deze brochure https://leif.be/voorafgaande-zorgplanning/voorafgaande-zorgplanning/, beschikbaar. Ze werd door LEIF (LevensEindeInformatieForum) opgesteld. De wilsverklaringen euthanasie en orgaandonatie werden de laatste maanden aangepast en zijn online in de laatste versie beschikbaar.

1) De voorafgaande negatieve wilsverklaring kadert in de wet op de patiëntenrechten van 22 augustus 2002. Het is de wilsbeschikking die in voege komt wanneer je niet langer wilsbekwaam bent (= een medische diagnose). Omdat ze juridisch afdwingbaar is, geeft deze wilsverklaring je het meeste controle over wat er met je gebeurt als je in een toestand van wilsonbekwaamheid komt. Daarom is het ook goed hierover met je huisarts in gesprek te gaan. Met deze wilsverklaring kan je niet alleen elke levensverlengende behandeling, maar ook meer specifieke behandelingen weigeren. Vandaar de naam ‘negatieve’ wilsverklaring. Niettegenstaande de weigering van behandelingen, blijf je steeds wel recht hebben op comfortzorg, dat wordt ook in het formulier aangeduid. Vergeet niet dat goede comfortzorg en palliatieve zorg waar nodig, een recht is in België.

de ‘negatieve’ wilsverklaring.


In tegenstelling tot euthanasie is de negatieve wilsverklaring, zoals reeds eerder aangestipt, een ‘recht’. Elke bepaling die hierin opgenomen wordt moet door de betrokken arts(en) en verzorgenden, gerespecteerd en toegepast worden. Het is dus van het grootste belang dat de vertegenwoordiger die je in deze wilsverklaring aanduidt, ten allen tijde een origineel van je negatieve wilsverklaring aan de betrokken arts(en) kan voorleggen. Zelfs als het in het medisch dossier opgenomen is en zeker bij ziekenhuisopname. Het document zelf wordt in drie exemplaren opgemaakt, één voor jezelf als verzoeker, één voor je vertegenwoordiger en één voor de arts. Datum en handtekening moeten telkens origineel gezet worden en mogen niet gekopieerd worden. Deze wilsverklaring die, tenzij herroeping, onbeperkt in tijd geldig is, kan niet geregistreerd worden bij de gemeente maar wel opgenomen in het medisch dossier.


2) De voorafgaande wilsverklaring euthanasie kadert binnen de wet op de Euthanasie van 28 mei 2002. Onder deze wet valt zowel het officieel verzoek tot euthanasie als de wilsverklaring euthanasie. In dit artikel heb ik het uitsluitend over de ‘wilsverklaring euthanasie’ die enkel in een staat van onomkeerbare coma, kan ingeroepen worden. Een voorafgaande wilsverklaring euthanasie geeft je geen automatisch recht op euthanasie, die beslissing ligt bij de arts. Wilsverklaringen euthanasie getekend na 2 april 2020 zijn onbeperkt geldig in tijd. Deze getekend voor die datum moeten na de gebruikelijke termijn van vijf jaar hernieuwd worden en zijn dàn wel onbeperkt geldig. Ditzelfde geldt ook indien je binnen die periode van vijf jaar wilsonbekwaam zou geworden zijn. Het document wordt in vijf exemplaren opgemaakt en kan bij de gemeente geregistreerd worden. Best is het bewijs van registratie aan de huisarts te tonen zodat deze het in het medische dossier kan opnemen. Uiteraard kan ook deze wilsbeschikking herroepen worden.

de wilsverklaring euthanasie

Let bij het invullen op volgende elementen:
a. Van de twee getuigen die nodig zijn mag slecht één een mogelijke erfgenaam zijn
b. De getuigen moeten op het ogenblik van ondertekening in België resideren en hebben nadien geen rol meer te spelen. Door te tekenen verklaren zij enkel dat de verzoeker wilsbekwaam is op het ogenblik van ondertekening.
c. Een getuige mag ook vertrouwenspersoon zijn. Deze laatste zal de arts(en) opmerkzaam maken op het bestaan van de wilsverklaring. Meerdere personen kunnen als vertrouwenspersoon aangeduid worden.
d. Elke betrokkene moet de vijf exemplaren origineel handtekenen en tevens vermelden onder welke hoedanigheid hij/zij tekent. Nadien krijgen ze elk een origineel getekend exemplaar.

3) De verklaring betreffende de laatste wilsbeschikking inzake de wijze van teraardebestelling biedt de mogelijkheid om op voorhand je uitvaart te regelen. Het invullen van elke eventuele wilsverklaring vormt steeds een uitstekende gelegenheid om met je naasten over je wensen te spreken. Zij weten dan vooral wat je zelf graag wilt en kunnen zo je wensen eerbiedigen. Belangrijk kan het wel zijn om bij het het nadenken/plannen van het eventuele afscheidsritueel zelf, nabestaanden enige ruimte te laten mbt de organisatie ervan. Een afscheidsritueel is dikwijls het begin van een moeilijke rouwperiode en een eigen inbreng kan deels helend werken.


de verklaring inzake de wijze van teraardebestelling

Deze wilsverklaring kan bij de gemeente geregistreerd worden.

4) De wilsverklaring voor Orgaandonatie heeft betrekking op de wegneming nà overlijden, van menselijk lichaamsmateriaal. Weet dat in België iedereen automatisch donor is tenzij via een wilsverklaring, een weigering geregistreerd werd. De in maart van dit jaar aangepaste wilsverklaring gaat verder dan de gekende ‘orgaandonatie’ en vermeldt meer specifiek ook het wegnemen van weefsels, cellen en lichaamsmateriaal. Dit kan gebeuren voor therapeutische doeleinden, of voor wetenschappelijk onderzoek en/of voor het ontwikkelen van ‘innoverende’ therapieën.

de verklaring voor orgaandonatie

Deze wilsverklaring kan bij de gemeente geregistreerd worden.

5) Schenking van lichaam aan de wetenschap : rechtstreeks met de gekozen faculteit af te spreken Let wel dat vervoer en crematie of begrafenis door de familie ten laste genomen wordt. 
Tot slot wil ik even vermelden dat correct getekende wilsverklaringen ook zonder registratie bij de gemeente, geldig zijn en dat de registratie van wilsverklaringen kosteloos is.

III . Wet op de Patiëntenrechten (wet van 22 augustus 2002)

Deze wet bepaalt dat iedereen recht heeft op kwaliteitszorg, recht op een tweede opinie, recht op informatie zodat je als patiënt op een geïnformeerde manier toestemming tot een behandeling kan geven of weigeren. Recht op het aanduiden van een vertegenwoordiger die voor jou beslissingen zal nemen als je het zelf niet meer kan zeggen. Recht op het aanduiden van een vertrouwenspersoon om je bij te staan. Recht tot inzage van je medisch dossier, recht op privacy, recht op weigering van informatie (behalve indien de weigering van informatie gevolgen kan hebben voor anderen). Recht tot weigering en/of stopzetting van de behandeling.

1) De vertegenwoordiger wordt, indien je wilsonbekwaam wordt of indien je zelf je rechten niet langer kan uitoefenen, jouw beslissingspersoon. De wet voorziet twee mogelijkheden.
→ De informele vertegenwoordiger die bij wet in cascade wordt aangeduid:


  1. samenwonende partner
  2. meerderjarige kinderen of de ouders
  3. meerderjarige broers en zussen
  4. Ingeval van conflict tussen verscheidene vertegenwoordigers van hetzelfde niveau of bij het ontbreken van een vertegenwoordiger, zal de beroepsbeoefenaar samen met een multidisciplinair team, jouw belangen behartigen.
  5. De formele vertegenwoordiger die via document aangeduid wordt, heeft meer bevoegdheden dan een informele vertegenwoordiger of een bewindvoerder. Wil je een vertegenwoordiger aanduiden, kies dan voor iemand die gezond, bereikbaar, assertief en niet veel ouder is dan jijzelf. Assertiviteit is nodig zodat je gerust kan zijn dat je vertegenwoordiger voor je rechten en wensen zal opkomen ook indien familieleden en/of medisch personeel in een andere richting druk zou zetten. Het is belangrijk je arts te informeren dat je een vertegenwoordiger hebt.

https://www.health.belgium.be/sites/default/files/uploads/fields/fpshealth_theme_file/aanwijzing_vertegenwoordiger.pdf.

2) De vertrouwenspersoon treedt op bij wilsbekwame personen. Deze kan je vergezellen en bijstaan bij medische consultaties. Zich informeren over je gezondheidstoestand, je patiëntendossier inzien en eventueel een afschrift van je patiëntendossier vragen. De vertrouwenspersoon overlegt met je, kan je adviseren en kan als aanspreekpunt voor de arts fungeren. Vooral indien een diagnose van ernstige ziekte is vastgesteld waardoor jezelf niet altijd even geconcentreerd kan luisteren, kan het een geruststelling zijn dat je vertrouwenspersoon je kan vergezellen, luisteren en vragen stellen. De vertrouwenspersoon wordt via document aangeduid en ook hier is het weer belangrijk om je arts te informeren.

https://www.health.belgium.be/sites/default/files/uploads/fields/fpshealth_theme_file/aanwijzing_vertrouwenspersoon.pdf.

IV. LEIFKAART

Heb je één of meerdere van de wilsverklaringen ingevuld, dan kan je deze laten vermelden op een LEIF kaart. Deze laatste heeft de grootte van een identiteitskaart en is gratis. Handig is ook dat je tot twee telefoonnummers van je vertrouwensperso(o)n(en) kan vermelden. In dringende omstandigheden gaat dan weinig kostbare tijd verloren bij het zoeken naar je contactpersoon.

LET wel: enkel de origineel getekende wilsverklaringen zijn geldig en moeten kunnen voorgelegd worden. De Leifkaart geeft enkel een indicatie dat dergelijke documenten bestaan maar daarmee houdt het ook op.

Uiteraard kan er veel meer informatie gegeven worden mbt de voorafgaande zorgplanning. Je arts kan natuurlijk helpen met je medische vragen rond negatieve wilsverklaring en euthanasie. Ook voor hem/haar is het makkelijker om in heikele situaties te weten wat je voor jezelf als patiënt wenst. Met vragen kan je verder ook terecht bij de LEIFlijn 078 15 11 55 of info@leif.be

Onderwerpen

Recente berichten

Smartphone (foto credits: Nextpit)

Ik heb ook een smartphone, maar kan er enkel mee telefoneren 27 september 2021

William Van Laeken (foto credits: Noella Bettens)

Bijzondere beroepen 27 september 2021

Judo voor 55-plussers (foto credits: Judo Vlaanderen)

Judo voor 55-plussers 27 september 2021

Uit ons foto archief

  • IMG_1819 (Edited)
  • IMG_1818
  • IMG_1819
  • IMG_1817